domingo, 5 de julio de 2015

Actividad #5. Literatura


El significado del maíz, En el pueblo de Huixtan
Ixim

Chats’i’ba ach’ be ta yik’ubelal k’ak’al.
Chatsatsubtasun ta pask’op.
¡A bek’tale jbek’taluk xa ka’i!

La ch’i yu’un ti ya’leletik sat vinajele.
Ti yasaron jmuk’tote la spojot ta chopolal momoletik,
la bein ti stalel svokole.
¡Ti ach’ich’ele jch’ich’eluk ek!

Tsmalaot xa uno’ox ta ju jun ik’luman osil ti balumile.
Nakastal la ata ta be li sat k’ak’ale.
Ak’o mi ta ajepelul xi ve’,
ta bochal vo’ chkil ti atakopale.

Chok’itaoxuk ta namal balumil: bu ti vinajele ch’ail.
Ik’al, sakil, tsajal, k’anal ixim.
Ti jk’unibelale ja’ la sch’iesot,
Ti avipale ja’ la yak vaechinajkun.
Vu’unuk chka’iot junuk k’ak’al, junuk u, junuk ch’iel.

Ta jk’an chipas ta ave yo’ xa k’opoj,
ta asat yo’ xa vil k’u yelan ti balumile,
yo’ xa vil ti yantik me’onale.

Maíz

En el oscuro día escribes mi sendero.
Me incitas a combatir.
¡Que tu carne sea mi carne!

Las lágrimas del cielo te han crecido.
El azadón de mi abuelo te separaba de la maleza.
Su sacrificio ha cuidado tu camino.
¡Que tu sangre sea mi sangre!

En la alborada la tierra te esperaba.
Lentamente alcanzaste la vista del sol.
Aunque solo trague tu cicatriz,
en jícara de agua encuentro tu rostro.

En tierras lejanas te lloran: donde el humo es el cielo.
Negro, blanco, rojo, maíz amarillo.
Mi debilidad te ha hecho crecer,
tu fortaleza me ha hecho soñar.
Anhelo ser tú un día, un mes, una vida.

Quiero ser tu boca para que hables,
tus ojos para que veas qué es la tierra,
para que veas cuánta miseria.

0 comentarios :

Publicar un comentario

ACTIVIDADES

VISITA CHIAPAS


YO SOY CHIAPAS


Blog en construccion